కొంతమంది దక్షిణ పేరుతో ఇరవై లేదా యాభై ఇస్తే కనీసం వంద ఇవ్వండి అని అడుగుతున్నారు, గుడిలో పూజ చేసినా, తిధికి మనం ఇవ్వాల్సిన రుసుము ఇచ్చి ఈ దక్షిణా ఇవ్వాలి. దీన్ని మీరు ఎలా తీసుకుంటారు?

“దాతా దేవానాం ప్రియో భవతి”
అర్థం: దానం చేసే వాడు దేవతలకు ప్రియుడవుతాడు

దక్షిణా అడగడం ధర్మమా? ఎక్కువ ఇస్తే దేవతలు ఎక్కువ సంతోషిస్తారా?

నేటి రోజుల్లో కొంతమంది
“ఇరవై ఇచ్చారు… కనీసం వంద ఇవ్వండి”
“పూజకి రుసుము వేరు, దక్షిణా వేరు”
అని అడుగుతున్న సందర్భాలు కనిపిస్తున్నాయి.
ఇది చూసి చాలామందికి ఒక సందేహం కలుగుతుంది —
ఇది శాస్త్ర సమ్మతమా? లేక వ్యాపారమా?

దీనికి సమాధానం నలుపు–తెలుపుగా కాదు.
శాస్త్రాల వెలుగులో, నేటి పరిస్థితుల నిజంతో కలిసి చూడాలి.

శాస్త్రాలలో దక్షిణా అంటే ఏమిటి?

వేదాలలో, ఇతిహాసాలలో, పురాణాలలో
దక్షిణా = పూజకు విలువ చెల్లింపు కాదు.
అది బ్రాహ్మణ సత్కారం, ధర్మ పోషణ.

ఋగ్వేద భావన

“దాతా దేవానాం ప్రియో భవతి”
అర్థం: దానం చేసే వాడు దేవతలకు ప్రియుడవుతాడు.

ఇక్కడ ఎక్కడా “ఇంతే ఇవ్వాలి” అని లేదు.
ఉన్నది ఒక్కటే — దాతృభావం.

యథాశక్తి దానం – శాస్త్ర స్పష్టత

మహాభారతం (అనుశాసన పర్వం)

यथाशक्त्या दानं कार्यं
అర్థం: మన శక్తికి తగ్గట్టుగా దానం చేయాలి.

మనుస్మృతి

श्रद्धया देयं अश्रद्धया अदेयम्
అర్థం: శ్రద్ధతో ఇచ్చినదే దానం;
శ్రద్ధ లేకుండా ఇచ్చింది దానం కాదు.

అందుకే శాస్త్రాలు ఎప్పుడూ చెప్పింది:

• శక్త్యనుసారం దానం
• యథాశక్తి యథాభక్తి

“100 రూపాయలకు నేడు ఏమి వస్తుంది?”

ఇది కూడా ఒక నిజం.
నేడు 100 రూపాయలకు

• ఒక పూట భోజనం కూడా పూర్తిగా రాదు
• ప్రయాణ ఖర్చే సరిపోవడం లేదు

అయితే
👉 పూజ చేసిన తర్వాత
👉 తిధి, సంస్కారం చేసిన తర్వాత
👉 బ్రాహ్మణ సత్కారం సమయంలో

మన శక్తి ఉన్నవారు ఎక్కువ ఇవ్వగలిగితే ఇవ్వడం ధర్మమే.

ఇది బలవంతం కాదు.
కానీ చేతిలో ఉండి కూడా “అదే చాల్లే” అనడం సంకుచితత్వం.

“బ్రాహ్మణ సత్కారం ఎంత చేస్తే అంత దేవతలు సంతోషిస్తారా?”

శాస్త్ర సమాధానం — భావం ముఖ్యం, పరిమాణం కాదు.
కానీ…

పురాణ వాక్యం

देवाय दत्तं ब्राह्मणे नश्यति न कदाचन
అర్థం: దేవుడికి ఇచ్చినది, బ్రాహ్మణునికి ఇచ్చినది
ఎప్పటికీ నశించదు.

ఇక్కడ భావం ఏమిటంటే:

• ధర్మార్థంగా ఇచ్చినది వృథా కాదు
• అది అనేక రూపాల్లో తిరిగి వస్తుంది

కానీ ఇది లెక్కల పెట్టుబడి కాదు.

“1000 ఇస్తే 1000÷ రూపంలో వస్తుందా?”

ఇది శాస్త్రం చెప్పిన ప్రతిఫల భావన,
కానీ బ్యాంక్ రిటర్న్ కాదు.

భగవంతుడు తిరిగి ఇస్తాడు:

• ఆరోగ్యం రూపంలో కావచ్చు
• సమాధానం రూపంలో కావచ్చు
• సంతానం, శాంతి, అవకాశాల రూపంలో కావచ్చు

గీతా వాక్యం

न हि कल्याणकृत् कश्चिद् दुर्गतिं तात गच्छति
అర్థం: మంచి చేసిన వాడు ఎప్పుడూ నాశనానికి వెళ్లడు.

అయితే “దక్షిణా అడగడం” సరైనదేనా?

కానీ
👉 నేటి పరిస్థితులు వివరించడం
👉 ధర్మ వ్యవస్థ నిలబడేందుకు సహకారం కోరడం

ఇవి తప్పు కావు.

అందుకే రెండు వైపులా సమతుల్యం కావాలి.

గృహస్థాశ్రమం – ధర్మానికి వెన్నెముక

సనాతన ధర్మంలో నాలుగు ఆశ్రమాలు ఉన్నాయి.
వాటిలో గృహస్థాశ్రమమే సమాజాన్ని మోస్తుంది.

• బ్రహ్మచారి చదవడానికి
• వానప్రస్థుడు త్యాగానికి
• సన్న్యాసి సాధనకు

అన్నింటికీ ఆధారం గృహస్థుడే.

అందుకే శాస్త్రాలు గృహస్థుడిని ఇలా కోరుతున్నాయి:

“నీ శక్తి మేరకు ధర్మ వ్యవస్థను పోషించు.”

నేటి కాలంలో దానం ఎందుకు అత్యవసరం?

ఎందుకంటే:

• వేద విద్య ఆర్థికంగా నిలబడాలి
• ఆలయాలు పరిరక్షించబడాలి
• గోసంరక్షణ జరగాలి
• పురోహిత వర్గం గౌరవంగా జీవించాలి

ఇవి జరగాలంటే
సమాజ సహకారం తప్పనిసరి.

✔️ దానం — శాతం కాదు
✔️ దక్షిణా — రుసుము కాదు
✔️ సత్కారం — వ్యాపారం కాదు

👉 శక్త్యనుసారం, శ్రద్ధతో, ఫలాపేక్ష లేకుండా చేయబడిన సహాయమే వేద విహిత దానం.

పేదవాడు సేవ చేస్తే అది ధర్మం
ధనవంతుడు ధనం ఇస్తే అది ధర్మం

ఇద్దరిదీ సమాన పుణ్యం.

కృష్ణం వందే జగద్గురుం 🙏